Let It Be : The Beatles | จากบทเพลงปลอบประโลมจิตวิญญาณสู่ปรัชญา "ช่างแม่มัน"

เวลาที่ใช้อ่าน : 2 นาที

หากเราจะพูดถึงบทเพลงที่ทำหน้าที่เสมือนยาสามัญประจำบ้านที่คอยเยียวยาจิตใจผู้คนทั่วโลกในยามที่ชีวิตมืดมนท้อแท้ ชื่อของเพลง “Let It Be” จากวงร็อกแอนด์โรลระดับตำนานอย่าง The Beatles ย่อมต้องปรากฏขึ้นมาเป็นอันดับต้นๆ เสมอ ทว่าก่อนที่เราจะดำดิ่งลงไปในความงดงามทางดนตรีและที่มาอันลึกซึ้งของบทเพลงนี้ บทเพลงระดับโลกเพลงนี้กลับมีมิติที่น่าสนใจอย่างยิ่งเมื่อถูกนำมาจัดวางในบริบทของการเมืองไทย ซึ่งเป็นการตอกย้ำว่าศิลปะและดนตรีนั้นสามารถถูกตีความและนำไปใช้สอดรับกับสถานการณ์ได้อย่างไร้ขีดจำกัด

รอยยิ้ม เสียงเพลง และนัยยะเสียดสี: เมื่อ Let It Be กลายเป็นมีมการเมืองไทย

ย้อนกลับไปในช่วงเทศกาลสงกรานต์ปี 2012 ท่ามกลางบรรยากาศการชุมนุมของกลุ่มคนเสื้อแดงที่เต็มไปด้วยความคุกรุ่นและสีสันทางการเมือง ภาพจำหนึ่งที่กลายเป็นมีมระดับตำนานและฝังรากในหน้าประวัติศาสตร์ป๊อปคัลเจอร์ไทย คือภาพของอดีตนายกรัฐมนตรี ทักษิณ ชินวัตร ที่ได้ครวญเพลงคลาสสิกของสี่เต่าทองเพลงนี้ผ่านระบบวิดีโอลิงก์ข้ามประเทศเพื่อทักทายมวลชน แต่สิ่งที่ทำให้โชว์นี้เป็นที่โจษจันไม่ใช่แค่ทักษะการร้องเพลง หากแต่เป็นการเล่นคำและตีความท่อนฮุกที่ว่า “Let It Be” เป็นภาษาไทยแบบถึงพริกถึงขิงและเป็นกันเองว่า “ช่างแม่มัน”

ในบริบท ณ ขณะนั้น การเปล่งเสียงร้องและคำแปลที่แสนจะดิบเถื่อนทว่าจริงใจนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการสร้างความบันเทิงเพื่อเรียกรอยยิ้มจากผู้สนับสนุนเท่านั้น แต่มันคือหมัดฮุกทางการเมืองที่จงใจกัดแซะและเสียดสีการบริหารงานของรัฐบาลฝั่งตรงข้าม โดยเฉพาะอย่างยิ่งนายกรัฐมนตรี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ กับนโยบาย “ไข่ชั่งกิโล” ที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในยุคนั้น รวมถึงหลายๆ พรรคก็ยังขัดความการแก้รัฐธรรมนูญอีกด้วย และในปี 2026 เมื่ออดีตนายกทักษิณต้องถูกจองจำในเรือนจำ ลูกสาวที่เป็นอดีตนายกฯ อีกเช่นกัน “แพรทองธาร” ได้เข้าไปเยี่ยมและเล่าถึงผลการเลือกตั้งปี 69 นี้ คุณทักษิณก็ได้ร้องเพลงนี้เป็นการปลอบประโลมอีกครั้งนึง

ซึ่งนัยยะของการร้องเพลงนี้จึงเปรียบเสมือนการส่งสารบอกมวลชนว่า ปล่อยความยุ่งเหยิงและความไร้สาระทางการเมืองเหล่านั้นให้มันเป็นไป “ช่างแม่มัน” แล้วก้าวเดินต่อไปข้างหน้า ซึ่งนับเป็นการนำบริบทของเพลงแห่งการปล่อยวางระดับโลก มาดัดแปลงเป็นอาวุธทางวาทกรรมที่ตลกร้ายและทรงพลังที่สุดครั้งหนึ่งของการเมืองไทย

เสียงกระซิบจากความฝันในยุคสมัยแห่งการร้าวฉาน: ที่มาของเพลง Let It Be

เมื่อละสายตาจากเวทีการเมืองไทยแล้วมองย้อนกลับไปยังจุดกำเนิดของบทเพลงในกรุงลอนดอนช่วงปลายทศวรรษที่ 60 เราจะพบว่าที่มาของเพลง Let It Be นั้นเต็มไปด้วยความหม่นหมองและความกดดันที่บีบคั้นหัวใจ ในช่วงปี 1968 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่วง The Beatles กำลังทำอัลบั้ม “The White Album” (และลากยาวมาจนถึงโปรเจกต์ Get Back/Let It Be) สี่เต่าทองที่เคยรักใคร่กลมเกลียวกันกำลังเดินทางมาถึงจุดแตกหัก สมาชิกในวงต่างมีอีโก้ ทะเลาะเบาะแว้ง บรรยากาศในห้องอัดเต็มไปด้วยความตึงเครียด แย่งชิงพื้นที่สื่อ และความเหนื่อยล้าทางจิตใจ พอล แม็กคาร์ตนีย์ (Paul McCartney) ผู้ซึ่งพยายามอย่างหนักที่จะประคับประคองวงให้อยู่รอด ต้องแบกรับความเครียดมหาศาล เขาใช้ชีวิตอย่างหนักหน่วง ทั้งดื่มเหล้าและใช้สารเสพติดจนสภาพจิตใจและร่างกายย่ำแย่ถึงขีดสุด

ในค่ำคืนหนึ่งที่พอลหลับใหลไปด้วยความเหนื่อยล้าและสิ้นหวัง จิตใต้สำนึกได้พาเขาเดินทางย้อนกลับไปสู่อ้อมกอดที่ปลอดภัยที่สุดในชีวิต เขาฝันเห็น “แมรี่” (Mary McCartney) มารดาบังเกิดเกล้าของเขาที่เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งไปตั้งแต่เขาอายุเพียง 14 ปี ในความฝันที่แจ่มชัดและเปี่ยมไปด้วยความอบอุ่นนั้น แม่ของเขาเดินเข้ามาหา ใบหน้าของเธอเต็มไปด้วยความเมตตา เธอไม่ได้มอบสมการแก้ปัญหาที่ซับซ้อนใดๆ ให้กับเขา เธอเพียงแค่เอ่ยประโยคสั้นๆ ด้วยน้ำเสียงที่ปลอบประโลมว่า “It will be alright, just let it be.” (ทุกอย่างจะโอเค ปล่อยให้มันเป็นไปเถอะลูก)

เมื่อพอลสะดุ้งตื่นขึ้นมา ความรู้สึกหนักอึ้งที่เคยกดทับวิญญาณของเขาก็มลายหายไปราวกับปาฏิหาริย์ เขาเดินตรงไปที่เปียโนในทันทีและเริ่มบรรเลงคอร์ดที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง พร้อมกับจรดปากกาเขียนเนื้อเพลงที่ถ่ายทอดความรู้สึกจากความฝันนั้นออกมาจนกลายเป็นบทเพลง “Let It Be” ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน แม้ในเวลาต่อมา ผู้คนจำนวนมากรวมถึงชาวคริสต์จะตีความคำว่า “Mother Mary” ในเพลงนี้ว่าหมายถึงพระแม่มารีย์ (Virgin Mary) ทางศาสนาคริสต์ แต่พอลก็ไม่เคยขัดข้องใจ เขาเปิดกว้างให้ผู้ฟังทุกคนสามารถยึดเหนี่ยวบทเพลงนี้ไว้ในรูปแบบของตนเอง เพราะท้ายที่สุดแล้ว แก่นแท้ของเพลงนี้ก็คือความหวังและการเยียวยา

ปรัชญาแห่งการปล่อยวางและการโอบรับสัจธรรม

หากวิเคราะห์ลึกลงไปในความหมายเพลง Let It Be เราจะค้นพบว่าเพลงนี้ไม่ใช่เพลงที่สอนให้คนเรายอมจำนน พ่ายแพ้ หรือละทิ้งความพยายาม แต่มันคือปรัชญาชั้นสูงของการ “ยอมรับ” (Acceptance) และ “ปล่อยวาง” (Letting go) เนื้อเพลงบอกเล่าถึงช่วงเวลาที่มนุษย์เราต้องเผชิญกับความมืดมิดที่สุดของชีวิต (Hours of darkness) ช่วงเวลาที่พายุโหมกระหน่ำและเรามองไม่เห็นทางออก ไม่ว่าเราจะดิ้นรนหรือต่อสู้มากเพียงใด บางสิ่งบางอย่างก็อยู่นอกเหนือการควบคุมของเราอย่างสิ้นเชิง

สิ่งที่บทเพลงพยายามกระซิบบอกเราคือ เมื่อถึงจุดที่เราทำเต็มที่แล้วแต่สถานการณ์ยังคงเลวร้าย การฝืนต้านกระแสลมรังแต่จะทำให้จิตใจเราแหลกสลาย การบอกตัวเองว่า “ช่างมันเถิด” หรือ “ปล่อยให้มันเป็นไป” จึงเป็นสติปัญญา (Words of wisdom) ชนิดหนึ่ง เป็นการถอยออกมาหนึ่งก้าวเพื่อมอบพื้นที่ให้เวลาและธรรมชาติได้ทำหน้าที่ของมัน เพลงนี้เชื่อมั่นอย่างแรงกล้าว่าแม้ในค่ำคืนที่มืดมิดและมีเมฆหมอกปกคลุมก็ยังมีแสงสว่างที่คอยสาดส่องลงมานำทางเราเสมอ และในที่สุดรุ่งอรุณของวันใหม่ก็จะมาถึง นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมท่วงทำนองที่เริ่มจากความเศร้าสร้อยของเปียโน จึงค่อยๆ ทวีความยิ่งใหญ่ขึ้นด้วยเสียงคอรัสและกีตาร์โซโล่ที่สว่างไสวในตอนท้าย ราวกับการปลดปล่อยพันธนาการทางจิตใจให้เป็นอิสระ

บทกวีแห่งการเยียวยา: แปลเนื้อเพลง Let It Be

When I find myself in times of trouble | เมื่อฉันพบว่าตัวเองติดอยู่ในช่วงเวลาแห่งความทุกข์ทน
Mother Mary comes to me | แม่แมรี่ได้ปรากฏกายขึ้นตรงหน้าฉัน
Speaking words of wisdom, let it be | พร้อมกระซิบถ้อยคำแห่งปัญญาว่า ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

And in my hour of darkness | และในโมงยามแห่งความมืดมิดอนธการของชีวิต
She is standing right in front of me | เธอยืนหยัดอยู่เบื้องหน้าฉันตรงนี้
Speaking words of wisdom, let it be | พร้อมกระซิบถ้อยคำแห่งปัญญาว่า ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

Let it be, let it be | ปล่อยมันไปเถิด ปล่อยให้มันเป็นไป
Let it be, let it be | ช่างมันเถิด ปล่อยให้มันเป็นไปตามทาง
Whisper words of wisdom, let it be | เสียงกระซิบแห่งปัญญาบอกว่า ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

And when the broken-hearted people | และเมื่อเหล่าผู้คนที่มีหัวใจแหลกสลาย
Living in the world agree | ที่อาศัยอยู่บนโลกใบนี้ต่างตระหนักและยอมรับ
There will be an answer, let it be | เมื่อนั้นคำตอบจะปรากฏขึ้นเอง ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

For though they may be parted | เพราะแม้ว่าพวกเขาอาจจะต้องพลัดพรากจากกัน
There is still a chance that they will see | แต่มันยังคงมีโอกาสเสมอที่พวกเขาจะได้ค้นพบ
There will be an answer, let it be | คำตอบนั้นจะปรากฏขึ้นเอง ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

Let it be, let it be | ปล่อยมันไปเถิด ปล่อยให้มันเป็นไป
Let it be, let it be | ช่างมันเถิด ปล่อยให้มันเป็นไปตามทาง
Yeah, there will be an answer, let it be | ใช่แล้ว คำตอบจะปรากฏขึ้นเอง ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

And when the night is cloudy | และเมื่อค่ำคืนนั้นถูกปกคลุมไปด้วยเมฆหมอกมืดมิด
There is still a light that shines on me | มันยังคงมีแสงสว่างสาดส่องลงมาที่ตัวฉัน
Shine on until tomorrow, let it be | ทอประกายเรืองรองไปจวบจนรุ่งอรุณ ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

I wake up to the sound of music | ฉันลืมตาตื่นขึ้นมาพร้อมกับเสียงดนตรีที่แว่วกังวาน
Mother Mary comes to me | แม่แมรี่ได้ปรากฏกายขึ้นตรงหน้าฉัน
Speaking words of wisdom, let it be | พร้อมกระซิบถ้อยคำแห่งปัญญาว่า ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

Let it be, let it be | ปล่อยมันไปเถิด ปล่อยให้มันเป็นไป
Let it be, yeah, let it be | ช่างมันเถิด ใช่แล้ว ปล่อยให้มันเป็นไป
Oh, there will be an answer, let it be | โอ้ คำตอบนั้นจะปรากฏขึ้นเอง ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

Let it be, let it be | ปล่อยมันไปเถิด ปล่อยให้มันเป็นไป
Let it be, yeah, let it be | ช่างมันเถิด ใช่แล้ว ปล่อยให้มันเป็นไป
Whisper words of wisdom, let it be | เสียงกระซิบแห่งปัญญาบอกว่า ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด

ไม่ว่าคุณจะจดจำเพลง “Let It Be” ในฐานะเครื่องมือเสียดสีทางการเมืองอันลือลั่น ในฐานะบทกวีรำลึกถึงมารดาผู้ล่วงลับ หรือในฐานะบทสวดมนต์เพื่อเยียวยาจิตวิญญาณในวันที่โลกโหดร้าย เพลงนี้ได้ก้าวข้ามกาลเวลาและกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เป็นของมวลมนุษยชาติไปแล้วอย่างสมบูรณ์ และทุกครั้งที่ชีวิตสาดซัดความผิดหวังเข้ามา ลองหลับตา ฟังเสียงเปียโนนี้ แล้วบอกกับตัวเองเบาๆ ว่า… ปล่อยให้มันเป็นไปเถิด