Come As You Are : Nirvana | เสียงเพรียกแห่งความขัดแย้งและคำโกหกที่งดงาม

เวลาที่ใช้อ่าน : 2 นาที

หาก Smells Like Teen Spirit คือระเบิดเพลิงที่พังประตูหน้าด่านของดนตรี Mainstream ในยุค 90s ให้เปิดรับกระแส Grunge เข้ามาอย่างบ้าคลั่ง เพลง “Come As You Are” ก็เปรียบเสมือนหมอกควันที่ลอยเอื่อยตามหลังมา มันไม่ได้เกรี้ยวกราดทำลายล้าง แต่กลับหนืดหนาด ล่องลอย และดึงดูดผู้ฟังให้จมดิ่งลงสู่ห้วงภวังค์แห่งความย้อนแย้ง เพลงนี้คือบทบันทึกทางจิตวิญญาณของ Kurt Cobain ที่สะท้อนตัวตนอันเปราะบางภายใต้เสียงกีตาร์ที่ฟังดูเหมือนดังมาจากใต้น้ำ นี่ไม่ใช่แค่เพลงฮิต แต่มันคือคำเชื้อเชิญสู่โลกที่ความจริงและคำลวงหลอมรวมเป็นเนื้อเดียวกัน

ปฐมบทแห่งริฟฟ์: ความกังวลใจภายใต้หน้ากากความมั่นใจ

ก่อนที่บทเพลงนี้จะกลายเป็นตำนานอันดับสองจากอัลบั้ม Nevermind เรื่องราวเบื้องหลังของมันเต็มไปด้วยความวิตกกังวลของ Kurt Cobain อย่างที่หลายคนอาจไม่เคยรู้มาก่อน ในขณะที่ผู้บริหารค่าย Geffen Records และ Gold Mountain มั่นใจว่าเพลงนี้แหละคือ “ไพ่ตาย” ที่จะทำให้ Nirvana เข้าถึงกลุ่มคนฟังวงกว้างได้ดียิ่งกว่า Smells Like Teen Spirit เสียอีก แต่ Kurt กลับรู้สึกกระอักกระอ่วนใจที่จะปล่อยมันออกมาเป็นซิงเกิล

เหตุผลนั้นซ่อนอยู่ในท่วงทำนองกีตาร์เปิดอันเป็นเอกลักษณ์ ริฟฟ์กีตาร์ที่ฟังดูหม่นหมองและลึกลับนั้นมีความคล้ายคลึงอย่างน่าตกใจกับเพลง “Eighties” ของวง Killing Joke วงโพสต์พังก์จากเกาะอังกฤษ Kurt หวาดระแวงเรื่องลิขสิทธิ์และการถูกตราหน้าว่าเป็นพวกก๊อปปี้ แต่ด้วยแรงผลักดันจาก Danny Goldberg ผู้จัดการวง และเสียงเรียกร้องของความสำเร็จ ทำให้ Come As You Are ถูกปล่อยออกมา และมันก็ได้พิสูจน์แล้วว่า การตัดสินใจนั้นถูกต้อง แม้ภายหลัง Killing Joke จะแสดงท่าทีไม่พอใจ แต่โศกนาฏกรรมการจากไปของ Kurt ในเวลาต่อมาทำให้คดีความและการฟ้องร้องทุกอย่างยุติลง เหลือไว้เพียงตำนานของริฟฟ์กีตาร์ที่สะกดจิตคนทั้งโลกได้อยู่หมัด

สุนทรียศาสตร์แห่งวารี: เมื่อเสียงดนตรีกลายเป็นของเหลว

สิ่งที่ทำให้ Come As You Are แตกต่างจากเพลงร็อคทั่วไปในยุคนั้น คือการออกแบบเสียง (Sound Design) ที่สอดคล้องกับภาพปกอัลบั้มเด็กทารกในสระน้ำอย่างน่าประหลาด Kurt Cobain ใช้เอฟเฟกต์ Chorus (Electro-Harmonix Small Clone) เพื่อย้อมเสียงกีตาร์ให้มีความแกว่งไกว พร่ามัว เหมือนคลื่นน้ำที่กำลังกระเพื่อม ผสมผสานกับการจูนสายกีตาร์ให้ต่ำลง (D Tuning) ทำให้บรรยากาศโดยรวมของเพลงมีความหนืด ลึก และล่องลอย

เมื่อเสียงกีตาร์นั้นสอดประสานกับไลน์เบสที่เรียบง่ายแต่หนักแน่นของ Krist Novoselic และจังหวะกลองที่ฟาดลงไปอย่างแม่นยำของ Dave Grohl มันจึงสร้างบรรยากาศที่โอบล้อมคนฟังไว้เหมือนเรากำลังลอยคออยู่ในสระน้ำที่เงียบงัน มันคือความสงบที่แฝงไปด้วยความรู้สึกไม่น่าไว้วางใจ ราวกับว่าภายใต้ผิวน้ำที่นิ่งสงบนั้น มีกระแสน้ำวนที่พร้อมจะดูดกลืนเราลงไปได้ทุกเมื่อ

ปรัชญาแห่งความย้อนแย้ง: เชื้อเชิญหรือผลักไส?

เนื้อหาของ Come As You Are คือแก่นแท้ที่ทำให้เพลงนี้มีความเป็นอมตะ มันไม่ใช่เพลงรัก และไม่ใช่เพลงเพื่อชีวิต แต่มันคือเพลงแห่ง “ความขัดแย้งในตัวเอง” (Contradiction) Kurt Cobain เขียนเนื้อเพลงนี้ด้วยเจตนาที่จะเสียดสีบรรทัดฐานของสังคมที่มักจะบอกให้เรา “เป็นตัวของตัวเอง” แต่ในขณะเดียวกันก็คาดหวังให้เราเป็น “ในแบบที่สังคมต้องการ”

ท่อนร้องที่ว่า “Come as you are, as you were, as I want you to be” (มาในแบบที่คุณเป็น แบบที่คุณเคยเป็น และแบบที่ฉันอยากให้คุณเป็น) คือการตบหน้าความจริงที่สับสนวุ่นวายของมนุษย์ เราต่างสวมหน้ากากเข้าหากัน บางครั้งเราเป็นมิตร บางครั้งเราเป็นศัตรู และบ่อยครั้งที่เราไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเราเป็นอะไรกันแน่ คำร้องเหล่านี้ถูกถ่ายทอดออกมาด้วยน้ำเสียงที่เหนื่อยหน่ายแต่ทรงพลัง ราวกับ Kurt กำลังบอกเล่าความเหนื่อยล้าจากการต้องแสดงบทบาทสมมติในฐานะร็อคสตาร์ที่เขาไม่ได้อยากเป็น

คำสัญญาเรื่องปืน: โศกนาฏกรรมที่เขียนไว้ล่วงหน้า

ประโยคที่สั่นสะเทือนอารมณ์ที่สุด และกลายเป็นประโยคที่หลอกหลอนความรู้สึกแฟนเพลงทั่วโลกมากที่สุดคือท่อนที่ร้องซ้ำๆ ว่า “And I swear that I don’t have a gun” (และฉันสาบานว่าฉันไม่ได้พกปืนมา) ในบริบทของการแต่งเพลง ณ เวลานั้น มันอาจหมายถึงการพยายามบอกให้อีกฝ่ายไว้ใจ ว่านี่คือพื้นที่ปลอดภัย หรืออาจเป็นการอุปมาถึงการซ่อนความรู้สึกที่แท้จริง

แต่เมื่อมองย้อนกลับไปหลังจากเหตุการณ์ในเดือนเมษายน ปี 1994 ประโยคนี้กลับกลายเป็นตลกร้ายที่ขำไม่ออก มันคือคำโกหกที่เจ็บปวดที่สุด หรืออาจจะเป็นคำสารภาพล่วงหน้าถึงจุดจบที่เขาเลือกเอง หลายคนตีความว่า “ปืน” ในที่นี้อาจไม่ได้หมายถึงอาวุธปืนจริงๆ แต่อาจหมายถึงเข็มฉีดยา (เฮโรอีน) หรือหมายถึงอาวุธทางอารมณ์ที่ใช้ทำร้ายกัน แต่ไม่ว่าจะตีความไปในทางใด ประโยคนี้ก็ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของความเปราะบางและการร้องขอความเข้าใจในโลกที่ไม่มีใครเข้าใจเขาอย่างแท้จริง

แปลความหมายเพลง: Come As You Are

Come as you are, as you were | จงมาเถิด มาในแบบที่เป็นคุณ อย่างที่คุณเคยเป็น
As I want you to be | และอย่างที่ฉันปรารถนาให้คุณเป็น
As a friend, as a friend | ในฐานะมิตรสหาย ดั่งเพื่อนคนหนึ่ง
As an old known enemy | หรือในฐานะศัตรูเก่าแก่ที่รู้ใจกันดี

Take your time, hurry up | ใช้เวลาให้เต็มที่ แต่รีบหน่อยเถอะนะ
Choice is yours, don’t be late | ทางเลือกเป็นของคุณ แต่อย่าได้มาช้าไป
Take a rest, as a friend | พักผ่อนเสียเถิด ในฐานะเพื่อน
As an old memoria | ในฐานะความทรงจำสีจางแห่งวันวาน

Memoria, memoria | ความทรงจำ… ความทรงจำ
Memoria, memoria | รำลึกถึง… รำลึกถึง

Come doused in mud, soaked in bleach | มาในสภาพเปื้อนโคลนตม หรือชุ่มโชกด้วยน้ำยาฟอกขาว
As I want you to be | จงเป็นอย่างที่ฉันอยากให้เป็น
As a trend, as a friend | เป็นดั่งค่านิยม เป็นดั่งเพื่อน
As an old known enemy | เป็นดั่งศัตรูเก่าที่คุ้นเคย

Take your time, hurry up | ค่อยๆ ไตร่ตรอง แต่ต้องเร่งมือเข้า
Choice is yours, don’t be late | คุณเป็นผู้เลือก แต่อย่าปล่อยให้สายเกินการณ์
Take a rest, as a friend | พักกายลงเถิด ดั่งคนคุ้นเคย
As an old memoria | ดั่งเศษเสี้ยวความจำที่ยังหลงเหลือ

Memoria, memoria | ความทรงจำ… ความทรงจำ
Memoria, memoria | รำลึกถึง… รำลึกถึง

And I swear that I don’t have a gun | และฉันขอสาบาน… ว่าฉันไม่ได้พกปืนมา
No, I don’t have a gun | ไม่เลย ฉันไม่มีปืน
No, I don’t have a gun | ไม่มีอาวุธใดๆ ทั้งสิ้น

Memoria, memoria | ความทรงจำ… ความทรงจำ
Memoria, memoria | รำลึกถึง… รำลึกถึง